Sistematik, anlatı ve kapsam derlemeleri; araştırma sorusunun genişliği, arama ve çalışma seçimi, sentez amacı ve beklenen çıktı bakımından ayrılır. Sistematik derleme odaklı bir soruya önceden tanımlanmış ve şeffaf yöntemlerle yanıt arar; anlatı derlemesi geniş bir konuyu yorumlayıcı biçimde bütünleştirir; kapsam derlemesi ise bir alandaki kavramları, kanıt türlerini ve araştırma boşluklarını haritalar. Doğru seçim, bir yöntemin diğerinden “üstün” olmasından çok araştırma amacına ve amaçlanan çıkarıma uygunluğuna bağlıdır.
Karşılaştırma ve seçim özeti
Üç derleme türünü aynı ölçütlerle karşılaştırın
En belirleyici ölçütler soru kapsamı, yöntemlerin önceden tanımlanma düzeyi, arama ve seçim şeffaflığı, sentez amacı ve beklenen çıktıdır. Aşağıdaki özet, makalenin tamamındaki bu ilişkileri tek bir karar görünümünde birleştirir.
Sistematik derleme
Anlatı derlemesi
Kapsam derlemesi
Hızlı seçim anahtarı
Meta-analiz, sistematik derlemenin eşanlamlısı değil; uygun olduğunda kullanılan istatistiksel bir sentez tekniğidir.
Anlatı derlemesi, yöntem yokluğu anlamına gelmez; şeffaflık ve mantıksal çerçeve yine önemlidir.
Kapsam derlemesi, “daha kolay sistematik derleme” değildir; temel işlevi çoğu zaman kanıt haritalamadır.
Ayrıntılı bölümler, bu karşılaştırmayı amaç ve soru kapsamı → arama ve seçim → metodolojik titizlik → sentez ve çıktı → yöntem uygunluğu sırasıyla açar.
Derleme amacı, bir araştırma sorusunun ne kadar dar veya geniş olması gerektiğini şekillendirir.
Sistematik bir derleme genellikle araştırma sorusunu odaklı yanıt arayışını desteklemek için daraltır, bir anlatı derlemesi yorumlayıcı sentez için daha geniş bir soru çerçevesi oluşturabilir ve bir kapsam derlemesi yaygın olarak kanıt haritalama için geniş bir soru kullanır.
Aşağıdaki karşılaştırma, her bir derleme türünü tipik amacı, araştırma sorusu kapsamı ve ana çıkarımı ile ilişkilendirir.
Bu örüntüler, derleme hedefi ve disiplinin soru genişliğini daha da şekillendirebilmesi nedeniyle sabit kurallardan ziyade metodolojik eğilimlerdir.
| Derleme Türü | Tipik Amaç | Tipik Soru Kapsamı | Ana Çıkarım |
|---|---|---|---|
| Sistematik derleme | Açık yöntemler kullanarak tanımlanmış bir soruyu yanıtlamak | Sınırlandırılmış bir hedefe sahip odaklı soru | Kapsam, potansiyel olarak ilgili kanıtların daha spesifik olarak tanımlanmış bir bütününü belirler |
| Anlatı derlemesi | Bir konuyu yorumlamak veya kavramsal olarak sentezlemek | Yorumlayıcı keşfe izin veren daha geniş bir soru veya konu | Kapsam, daha geniş bir literatür bütünü içindeki ilişkileri, bakış açılarını ve kavramları kapsayabilir |
| Kapsam derlemesi | Bir alandaki kapsamı, özellikleri, kanıt türlerini veya boşlukları haritalamak | Kanıt haritalamaya uygun geniş soru | Kapsam, kanıtların daha geniş bir alana nasıl dağıldığının incelenmesini destekler |
Örneğin, aynı geniş konu, tanımlanmış bir müdahalenin belirli bir popülasyonda belirli bir sonucu etkileyip etkilemediğini sorgulayan bir sistematik derlemeyi, konunun literatürde nasıl kavramsallaştırıldığını yorumlayan bir anlatı derlemesini veya konu genelinde hangi kanıt ve araştırma boşluklarının bulunduğunu sorgulayan bir kapsam derlemesini destekleyebilir.
Bu üç yönlü karşılaştırma, tüm literatür taraması türlerini kataloglamaz; bu üç yaklaşım için amacın soru genişliğini nasıl değiştirdiğini ayrıştırır.
Araştırma sorusunun genişliği ayrıca, hangi kavramların, popülasyonların, bağlamların veya kanıt biçimlerinin derleme hedefiyle ilgili olduğunu belirterek pratik taramanın kapsamı sınırlarını oluşturur.
Bu nedenle daha odaklı bir soru, daha sınırlı arama ve seçim talepleri yaratırken, daha geniş bir soru genellikle daha geniş bir kanıt alanını temsil edebilecek arama ve seçim kararları gerektirir.
Sistematik bir derleme genellikle, derlemenin hangi kanıtı ele almayı amaçladığını tanımlayan açıkça belirlenmiş odaklı bir soru ve önceden tanımlanmış hedeflerle başlar.
University College London Kütüphane Hizmetleri, sistematik derlemelerin geniş bir konuyu keşfetmek yerine belirli, iyi tanımlanmış bir araştırma sorusunu yanıtlaması gerektiğini ve hangi çalışmaların bu soruyu yeterince ele aldığını belirleyen açık uygunluk kriterlerinin bulunması gerektiğini belirtmektedir.
Odaklı soru, derleme için önemli olan kavramları veya diğer ilgili unsurları belirtirken, önceden tanımlanmış hedefler bu unsurları amaçlanan kanıtla uyumlu hale getirir.
Uygunluk kriterleri daha sonra bu kapsamı dahil etme ve hariç tutma sınırlarına dönüştürür, böylece belirtilen soruyu ele alan kanıt, onun dışındaki kanıtlardan ayırt edilebilir.
Tam soru çerçevesi ve darlık derecesi disipline ve derleme hedefine göre farklılık gösterebilir; sistematik bir derleme doğası gereği klinik bir soru veya meta-analiz gerektirmez.
Bu ilişki, kanıt sınırını açık hale getirir ve soru özgüllüğünü aranan kanıtla bağlantılandırır.
Örneğin, bir sistematik derleme bir popülasyon veya kavram, ilgili bir karşılaştırma veya bağlam ve uygun olduğunda bir sonuç tanımlayabilir, ardından hangi kanıtın kapsam dahilinde olduğunu belirlemek için bu unsurları kullanabilir.
Odaklı soru ve önceden tanımlanmış hedefler bu nedenle hangi kanıtın dahil edilmek için ilgili olduğunu sınırlandırır.
Bir anlatı derlemesi genellikle, temaların, tartışmaların, gelişmelerin veya yerleşik bir bilgi bütününün kavramsal açıklamasını sağlamak için literatürü bütünleştirerek ve yorumlayarak geniş bir konuyu ele alır.
Journal of Graduate Medical Education dergisinde Javeed Sukhera, anlatı derlemelerini çeşitli çalışmaları içerebilen ve yorumlama ve eleştiri yoluyla genel bir açıklama sağlayan bir bilgi sentezi biçimi olarak tanımlamaktadır.
Daha geniş konusal çerçeve, bir anlatı derlemesinin yorumlayıcı hedefine hizmet eden literatürden yararlanmasına olanak tanırken, kaynak seçimi ve vurgu, derleme sorusuna, disiplin bağlamına ve seçilen yaklaşıma göre değişebilir.
Yazarın muhakemesi, kavramların, bakış açılarının ve ilişkilerin yorumlayıcı sentez yoluyla nasıl bağlandığını bu şekilde etkiler.
Temel ayrım: Anlatı derlemesi ve anlatı sentezi farklı metodolojik düzeylere işaret eder: ilki bir derleme yaklaşımıyken, ikincisi kanıtı metinsel veya yorumlayıcı açıklama yoluyla bütünleştiren bir sentez tarzıdır.
Anlatı derlemesi yöntemleri aramanın formalitesi, kaynak seçimi ve değerlendirme açısından farklılık gösterebileceğinden, ele alınan literatür, uygulanan mantıksal çerçeve ve ilgili sınırlılıklar hakkında şeffaflık, okuyucuların yorumlamanın nasıl oluşturulduğunu anlamasına yardımcı olur.
Anlatı sentezi, sistematik olmayan bir derleme ile eşanlamlı olarak ele alınmamalıdır ve çerçevelemedeki esneklik tek başına bir anlatı derlemesinin yöntemden yoksun olduğu anlamına gelmez.
Bir kapsam derlemesi tipik olarak, bir alandaki kapsamı, özellikleri, kavramları, kanıt türlerini veya araştırma boşluklarını haritalamak için geniş bir soru kullanır.
Kanıt haritalama hedefi, dar bir etki veya müdahale sorusunu yanıtlamaktan ziyade, tanımlanan kapsam dahilinde hangi kanıtın mevcut olduğunu ve nasıl dağıldığını karakterize etmektir.
Kapsam derlemeleri, heterojen kanıtı kategoriler veya temalar halinde düzenleyebilir, böylece kanıt alanının genişliği ve özellikleri görünür hale gelir.
Campbell ve meslektaşları, kapsam derlemelerini mevcut kanıtı belirlemek ve haritalamak için sistematik yaklaşımlar olarak tanımlarken, University of Toledo Kütüphaneleri, daha geniş amaçlarının ve kapsayıcı kriterlerinin daha geniş bir çalışma tasarımı yelpazesine uyum sağlayabileceğini belirtmektedir.
Bu haritalama, kavramları netleştirebilir, farklı kanıt türlerini kategorize edebilir ve kanıtların yoğunlaştığı veya araştırma boşluklarının kaldığı alanları belirleyebilir.
Bir kapsam derlemesi, bu kaynaklar haritalama hedefine uyduğunda nitel, nicel veya karma kanıt içerebilir; kritik değerlendirme, derleme hedefine ve metodolojik rehberliğe uygun olduğunda da dahil edilebilir.
Bu özellikler, dar bir havuzlanmış etki tahmininden ziyade kanıt karakterizasyonunu destekler.
Arama stratejisi ve çalışma seçimi, sistematik, anlatı ve kapsam derlemeleri arasında farklılık gösterir çünkü her yaklaşım farklı derecelerde kapsamlılık, önceden belirleme, dokümantasyon ve tekrarlanabilirlik kullanır.
Arama, potansiyel olarak ilgili kanıtların nasıl bulunduğu veya erişildiği ile ilgiliyken, çalışma seçimi, bulunan kaynakların dahil etme veya hariç tutma için uygunluk kriterlerine göre nasıl tarandığı ile ilgilidir.
Aşağıdaki karşılaştırma, üç derleme türünü aynı kriterlere göre hizalar: arama genişliği, arama dokümantasyonu, uygunluk ve seçim ve tekrarlanabilirlik beklentileri.
Sistematik bir derleme genellikle tanımlanmış bir soru etrafında tasarlanmış kapsamlı, açıkça belgelenmiş bir arama stratejisi kullanırken, kapsam derlemesi tipik olarak tanımlanan kapsamındaki ilgili kanıtı haritalamak için yeterince geniş bir arama yapar.
Anlatı derlemesi, genişliği ve dokümantasyonu yorumlayıcı amacı ve belirtilen yöntemi tarafından şekillendirilen daha değişken arama uygulamaları kullanabilir.
Veritabanı kapsamı, gri literatür taraması, atıf taraması ve diğer erişim uygulamaları disipline ve protokole göre farklılık gösterebilir.
| Derleme Türü | Arama Genişliği | Arama Dokümantasyonu | Uygunluk ve Seçim | Tekrarlanabilirlik Beklentisi |
|---|---|---|---|---|
| Sistematik derleme | Tanımlanan soru ve protokol kapsamında kapsamlı | Açık strateji ve kaynaklar belgelenir | Önceden belirlenmiş uygunluk kriterleri tarama ve dahil etmeyi yönlendirir | Yöntemler, tekrarlanabilirliği destekleyecek yeterli ayrıntıda raporlanır |
| Anlatı derlemesi | Değişken ve yorumlayıcı amaç tarafından şekillendirilir | Dokümantasyon sınırlıdan açıkça tanımlanmışa kadar değişebilir | Kaynak seçimi, belirtilen kapsam dahilinde daha çok yazar muhakemesine dayanabilir | Arama ve seçim yöntemlerinin ne kadar açık raporlandığına bağlıdır |
| Kapsam derlemesi | Kanıt haritalama hedefiyle uyumlu geniş kapsam | Arama yöntemleri ve kaynaklar tipik olarak belgelenir | Uygunluk kriterleri, potansiyel olarak heterojen kanıtlar arasında taramayı yönlendirir | Şeffaf raporlama, haritalama sürecinin tekrarlanabilirliğini destekler |
Uygunluk kriterleri, dahil etme ve hariç tutma kararlarını açık hale getirir, ancak önceden belirleme derecesi ve tarama süreci derleme hedefine, disipline ve protokole göre farklılık gösterir.
Sistematik ve kapsam derlemeleri bu kararları genellikle daha açık ve izlenebilir kılarken, anlatı derlemeleri kaynak seçiminde daha fazla yazar muhakemesine izin verebilir.
Şeffaflık bu nedenle, her derlemenin kriterlerini ve seçim kararlarını ne kadar açık raporladığına bağlıdır.
Bu karşılaştırma, tek tek veritabanı sorgularının nasıl kurulacağını tarif etmekten ziyade, kanıta erişim ve çalışma seçimindeki metodolojik farklılıkları gösterir.
Tam bir tarama için arama stratejisi tasarlamak, derleme sorusuna ve protokolüne uygun kaynaklar, terminoloji, arama mantığı, dokümantasyon ve prosedürler hakkında ayrı kararlar gerektirir.
Arama genişliği, yalnızca kaynak sayısına göre değil, derlemenin amacına ve erişmesi gereken ilgili kanıta göre değerlendirilmelidir.
Yeterli kanıt kapsamı, aramanın derlemenin yapmayı amaçladığı iddialar için yeterince kapsamlı ve şeffaf olmasına bağlıdır.
Sistematik bir derleme genellikle, odaklı sorusuyla uyumlu kapsamlı bir erişim gerektirir; böylece sonuçları, uygun şekilde belirlenmiş bir ilgili kanıt bütününe dayanır.
Bir kapsam derlemesi tipik olarak, kapsamı dahilindeki kavramlar, kanıt türleri veya heterojen kaynaklar arasında kanıt haritalamak için geniş arama kapsamı kullanır.
Bir anlatı derlemesi daha değişken arama ve kaynak seçimi kullanabildiğinden, iddialarının genişliği kullanılan yaklaşımın kanıt kapsamı ve şeffaflığıyla tutarlı kalmalıdır.
Derleme türleri arasında yeterli arama genişliğini tanımlayan sabit bir veritabanı minimumu veya evrensel bir eşik yoktur; uygun veritabanı ve kaynak kapsamı disipline, soruya, protokole ve mevcut kanıta göre değişir.
Ortaya çıkan kanıt kapsamı, bir sistematik derleme, kapsam derlemesi veya anlatı derlemesinin sorumlu bir şekilde destekleyebileceği iddiaların güvenilirliğini ve genişliğini sınırlandırır.
Uygunluk kriterleri, bir derlemeye hangi bulunan kanıtın dahil edileceğini veya hariç tutulacağını belirleyen kurallardır.
Çalışma seçimi için sınırı tanımlarlar; kalite değerlendirmesi ise aynı kriterle uygunluğu belirlemek yerine kanıtı değerlendiren ayrı bir işlemdir.
Bu kuralların ne kadar resmi olduğu derleme yaklaşımına göre farklılık gösterebilir.
Sistematik derlemeler yaygın olarak önceden belirlenmiş dahil etme kriterleri ve hariç tutma kriterleri kullanır, böylece tarama kararları tutarlılıkla uygulanabilir ve şeffaf bir şekilde belgelenebilir; kapsam derlemeleri de açık uygunluk kuralları kullanır, ancak bu kurallar daha geniş bir kanıt alanını haritalamak amaçlandığında daha geniş olabilir.
Anlatı derlemeleri, derlemenin yorumlayıcı amacı tarafından şekillendirilen daha esnek kaynak seçimi kullanabilir; bu da şeffaflık ve yorumlanabilirlik için yazar muhakemesinin ve seçim mantığının açık bir şekilde raporlanmasını önemli kılar.
Örneğin, ilgili bir popülasyonu, kavramı veya bağlamı tanımlayan bir kaynak, kanıt haritalamaya katkıda bulunduğu için geniş bir kapsam derlemesi için uygun olabilir; ancak daha odaklı bir sistematik derlemenin daha dar uygunluk kriterlerini karşılamıyorsa o derlemeden hariç tutulabilir.
Fark, derleme sorusu ve kapsamından kaynaklanır; bu nedenle açık seçim kuralları, çalışma seçimini daha şeffaf ve ortaya çıkan kanıt kümesini yorumlamayı daha kolay hale getirir.
Metodolojik titizlik en iyi şekilde birden çok boyut üzerinden karşılaştırılır: yöntemlerin amaca uygun olup olmadığı, kararların ne kadar şeffaf raporlandığı, önceden belirlemenin rolü, tekrarlanabilirlik derecesi ve yanlılık yönetimi için kullanılan uygulamalar.
Bu boyutlar sistematik derleme, anlatı derlemesi ve kapsam derlemesi yöntemleri arasında farklılık gösterir; bu nedenle metodolojik yapı tek başına evrensel bir kalite hiyerarşisi oluşturmaz.
Şeffaflık, bir derleme iddialarının altında yatan yöntemleri ve yorumlayıcı kararları belgelediğinde denetlenebilirliği artırır.
Önceden belirleme, planlanan metodolojik kararları daha açık hale getirebilirken, raporlama derlemenin nasıl yürütüldüğünü anlamak için yeterli ayrıntı sağladığında tekrarlanabilirlik desteklenir.
Bu uygulamaların uygun biçimi ve derecesi, derlemenin amaçlanan işlevine ve metodolojik geleneğine bağlıdır; bu nedenle tekrarlanabilirlik, metodolojik titizliğin tek testi değil, boyutlarından biridir.
Yanlılık kontrolleri de derleme yöntemine ve bulgularını veya yorumunu etkileme olasılığı en yüksek kararlara bağlıdır.
Daha yapılandırılmış yaklaşımlar, seçim, uygun olduğunda değerlendirme, sentez ve raporlama için açık prosedürler kullandıklarında ilgili kararların tutarsız bir şekilde alınması veya raporlanması riskini azaltabilir, ancak bu prosedürler yanlılığı ortadan kaldırmaz.
Daha esnek yaklaşımlar, yazar muhakemesini, yorumlayıcı seçimleri ve sınırlılıkları şeffaf hale getirmeye daha fazla önem verir, böylece okuyucular bu seçimlerin sentezi nasıl şekillendirmiş olabileceğini değerlendirebilir.
Bu nedenle bir anlatı derlemesi, metodolojik esnekliğe izin verdiği için doğası gereği zayıf değildir; titizliği, yöntemlerinin, mantıksal çerçevesinin, raporlamasının ve sınırlılıklarının amacı için uygun ve şeffaf olup olmadığına bağlıdır.
Benzer şekilde, bir kapsam derlemesinin her durumda sistematik bir derleme ile aynı değerlendirme uygulamalarını uygulaması gerekmez; çünkü metodolojik titizlik, derleme türleri arasında aynı prosedürleri gerektirmek yerine derlemenin amaçlanan işlevine göre değerlendirilir.
Bir protokol, planlanan derleme yöntemlerini kaydeder ve uygun olduğunda önceden belirlemeyi destekler; dokümantasyon ise fiilen ne yapıldığını gösteren bir karar izi oluşturur.
Birlikte, protokol ve dokümantasyon metodolojik kararları daha izlenebilir kılar; tekrarlanabilirliği ve denetlenebilirliği destekleyebilir, ancak beklenen ayrıntı düzeyi derleme türüne ve disipline göre değişir.
İlgili kayıtlar; planlanan kararları, fiilen uygulanan yöntemleri ve sonradan yapılan metodolojik değişiklikleri birbirinden ayırır.
Arama dokümantasyonu, kanıtın nasıl arandığını kaydeder; uygunluk raporlaması ise bulunan kanıta uygulanan kriterleri ve seçim sınırlarını belgeler.
Bir protokol, derleme yaklaşımının önceden belirleme gerektirdiği durumlarda hedefleri, uygunluk kriterlerini ve diğer planlanan yöntemleri önceden belirtebilir, ancak bir protokole sahip olmak veya onu adlandırmak tek başına bir derlemeyi tekrarlanabilir kılmaz.
Değişiklik raporlaması, planlanan yöntemden sapmaları görünür kılar, böylece okuyucular açıklanmış bir revizyonu belgelenmemiş bir metodolojik değişiklikten ayırt edebilir.
Örneğin, bir derleme ekibi planlanan yaklaşımda bir sınırlılık belirledikten sonra haklı olarak bir uygunluk kriterini veya arama kapsamını genişletirse, değişikliği ve gerekçesini kaydetmek karar izini korur.
Bu dokümantasyon yöntemi tamamen tekrarlanabilir kılmaz, ancak derlemenin orijinal planından nerede ve neden saptığını göstererek şeffaflığı ve denetlenebilirliği artırır.
Eleştirel değerlendirme ve yanlılık kontrolü, ilişkili ancak ayrı kalite kontrol işlevleridir.
Eleştirel değerlendirme, dahil edilen çalışmaların kanıt kalitesini, sınırlılıklarını veya yanlılık riskini değerlendirir; derleme süreci yanlılık kontrolü ise arama, seçim, değerlendirme ve yorumlama gibi kararların nasıl yürütüldüğünü ve raporlandığını ele alır.
Sistematik bir derlemede, resmi eleştirel değerlendirme yaygın olarak dahil edilen kanıtın derlemenin sonuçlarını ne kadar güvenle destekleyebileceğini belirlemek için kullanılırken, açık derleme süreci kontrolleri seçim yanlılığı veya tutarsız muhakeme gibi riskleri azaltabilir.
Bir kapsam derlemesi, haritalama hedefine ve metodolojik rehberliğe bağlı olarak eleştirel değerlendirmeyi atlayabilir, uyarlayabilir veya dahil edebilir; çünkü değerlendirme, derleme türünün tanımlayıcı işlevi değildir.
Bir anlatı derlemesi de kanıt kalitesini değerlendirebilir, ancak değerlendirme kriterleri ve prosedürleri genellikle daha az standartlaştırılmıştır ve yazar muhakemesine ve şeffaf raporlamaya daha görünür şekilde dayanabilir.
Her üç yaklaşımda da, sonuçların gücü hem dahil edilen kanıtın sınırlılıklarını hem de derleme sürecinde kullanılan kontrolleri yansıtmalıdır.
Resmi değerlendirme bu nedenle, sistematik bir derleme etkiler veya kanıt gücü hakkında sonuçlar çıkarmayı amaçladığında yaygın olarak başlıca rol oynarken, kapsam derlemesi ve anlatı derlemesi uygulamaları daha çok amaca ve yönteme bağlı kalır.
Sınır: Ne eleştirel değerlendirme ne de süreç kontrolleri bir derlemeyi yanlılıktan arındırmaz; sınırlılıkları daha görünür kılar ve ortaya çıkan kanıtın ne kadar güçlü yorumlanabileceğini tanımlamaya yardımcı olur.
Sistematik derleme, anlatı derlemesi ve kapsam derlemesi yaklaşımları yalnızca kanıtın nasıl toplandığı konusunda değil, aynı zamanda kanıt sentezinin seçilen literatürü nasıl dönüştürdüğü ve hangi çıktının gerekçelendirildiği konusunda da farklılık gösterir.
Sentez yaklaşımı, derlemenin amacına ve dahil edilen kanıtın niteliğine göre seçilir; bu seçim, sonuçlardan hangi çıkarımların yapılabileceğinin sınırını belirler.
Karşılaştırma, her bir derleme türünü tipik sentez yaklaşımı, çıktısı ve uygun çıkarım sınırı ile ilişkilendirir.
Sistematik bir derleme genellikle kanıtı odaklı bir soru etrafında sentezler, bir anlatı derlemesi literatürü kavramlar, temalar veya argümanlar etrafında yorumlayıcı bir şekilde bütünleştirir ve bir kapsam derlemesi daha geniş bir alan genelinde kanıt haritalama ve kategorizasyonu vurgular.
| Derleme Türü | Tipik Sentez Yaklaşımı | Tipik Çıktı | Çıkarım Sınırı |
|---|---|---|---|
| Sistematik derleme | Anlatı sentezi, istatistiksel ve metodolojik olarak uygun olduğunda meta-analiz veya dahil edilen kanıta uygun başka bir sentez yöntemi kullanan odaklı kanıt sentezi | Nitel sonuçlar veya havuzlanmış nicel tahminler içerebilen, tanımlanmış derleme sorusunu ele alan yapılandırılmış bir sentez | Çıkarım, derleme sorusu, dahil edilen kanıt, kanıt kalitesi ve sentez yönteminin varsayımları ile sınırlılıkları ile sınırlandırılmıştır |
| Anlatı derlemesi | Bulguların, kavramların, temaların, tartışmaların veya teorik ilişkilerin yorumlayıcı bütünleştirmesi | Literatür genelinde kavramsal açıklama, yorumlama veya bir argüman geliştiren anlatısal bir anlatım | Çıkarım, ele alınan literatür, sentezin şeffaflığı ve sonuçları destekleyen yorumlayıcı mantıksal çerçeve ile sınırlandırılmıştır |
| Kapsam derlemesi | Kanıt türleri, kavramlar, özellikler veya boşluklar arasında kanıt haritalama ve kategorizasyonu | Kanıt alanı içindeki dağılımı, özellikleri, kategorileri veya boşlukları gösteren bir haritalama çıktısı | Çıkarım genellikle bir etkinin havuzlanmış tahmininden ziyade mevcut kanıtın kapsamı ve özellikleriyle ilgilidir |
Temel ayrım: Meta-analiz istatistiksel bir sentez tekniğidir, sistematik derlemenin eşanlamlısı değildir.
Sistematik bir derleme, kanıt veya metodolojik koşullar meta-analizi desteklemediğinde istatistiksel havuzlama yerine anlatı sentezi kullanabilir; buna karşılık, anlatı derlemesi bir derleme yaklaşımıdır ve anlatı sentezi ile eşanlamlı değildir.
Örneğin, aynı kanıt alanı içinde, sistematik bir derleme tanımlanmış bir ilişkiyi ele alan odaklı bir sentez üretebilir, bir anlatı derlemesi literatürü ana kavramlar veya tartışmalar hakkında yorumlayıcı bir anlatıma bütünleştirebilir ve bir kapsam derlemesi mevcut kanıtı kategorize edebilir ve dağılımındaki boşlukları belirleyebilir.
Bu çıktılar farklı çıkarım biçimlerini destekler, bu nedenle sonuçlar sentez yaklaşımı ve destekleyebileceği kanıt tarafından belirlenen sınırlar içinde kalmalıdır.
Derleme uygunluğu, araştırma hedefine ve amaçlanan iddiayı desteklemek için gereken metodolojik niteliklere bağlıdır; sistematik derleme, anlatı derlemesi ve kapsam derlemesi yaklaşımlarının evrensel bir sıralamasına değil.
Araştırma durumu farklı ama metodolojik olarak tutarlı kanıt sentezi biçimleriyle ele alınabiliyorsa, birden fazla yaklaşım savunulabilir.
Ana karar kriterleri soru özgüllüğü, kanıt genişliği, tekrarlanabilirlik, eleştirel değerlendirme, yorumlayıcı esneklik ve haritalama hedefinin varlığıdır.
Sınırları açık ve tekrarlanabilir bir yanıt gerektiren odaklı bir soru, genellikle yöntemlerin daha ayrıntılı biçimde önceden tanımlanmasını gerektirirken; geniş bir keşif sorusu daha geniş kanıt kapsamı veya daha fazla yorumlayıcı esneklik gerektirebilir.
Haritalama hedefi, beklenen çıktıyı değiştirir: öncelik, dar biçimde tanımlanmış bir etkiyi tahmin etmekten çok kanıtın kapsamını, türlerini ve dağılımını karakterize etmektir.
Bu kriterler basit bir hiyerarşiden ziyade ödünleşimler yaratır.
Daha fazla önceden belirleme ve tekrarlanabilirlik, odaklı bir sonuç için izlenebilirliği artırabilirken, daha geniş kanıt kapsamı heterojen bir alan genelinde haritalamayı destekleyebilir ve yorumlayıcı esneklik, dar bir şekilde sınırlandırılmış bir tasarımın yakalayamayacağı kavramsal bütünleştirmeyi destekleyebilir.
Zaman veya çaba uygulanabilirliği etkileyebilir, ancak metodolojik nitelikler araştırma hedefine uymuyorsa tek başlarına bir yöntemi uygun kılmazlar.
Örneğin, açıkça tanımlanmış kanıtlardan odaklı bir sonuç arayan bir soru sistematik bir derlemeyi destekleyebilirken, popülasyonlar, yöntemler ve bağlamlar arasında hangi kanıtın bulunduğunu sorgulayan bir soru bir kapsam derlemesini destekleyebilir; bir kavramın nasıl geliştiğine dair yorumlayıcı bir soru ise bunun yerine bir anlatı derlemesini gerekçelendirebilir.
Birden fazla yaklaşım savunulabilir durumda kaldığında, amaçlanan iddianın, kanıt sınırlarının ve metodolojik gerekliliklerin nasıl etkileşime girdiğini incelemek için uygun tarama yöntemini seçme konusunda daha kapsamlı bir süreç izlenebilir.
Sistematik bir derleme, odaklı bir sorunun sınırları belirli bir sonuca ulaşabilmesi için kanıtın aranması, seçilmesi, değerlendirilmesi ve sentezlenmesinde açık ve tekrarlanabilir yöntemler gerektiğinde daha uygundur.
Amaçlanan sonucun, literatürün geniş yorumundan ziyade önceden tanımlanmış metodolojik kurallarla sınırlandırılması gereken araştırma durumlarına uyar.
Sistematik derleme uygunluğu, odaklı sorunun önceden tanımlanmış uygunluğu desteklemesi, ilgili kanıtın kapsamlı bir arama yoluyla belirlenebilmesi, dahil edilen çalışmaların eleştirel değerlendirmeye tabi tutulabilmesi ve derleme sürecinin tekrarlanabilirlik için belgelenebilmesi durumunda artar.
Bu metodolojik gereklilikler, belirtilen soruya ve uygunluk kriterlerine bağlı, sınırlandırılmış kanıta dayalı bir sonucu destekler.
Bunların tam uygulaması disipline ve derleme tasarımına göre farklılık gösterebilir, bu nedenle bu kombinasyon evrensel bir üstünlükten ziyade metodolojik uygunluğu gösterir.
Bir anlatı derlemesi, araştırma hedefi sınırlandırılmış bir soruya kapsamlı bir yanıt vermekten çok yorumlayıcı bütünleştirme, kavramsal açıklama, tarihsel gelişim, teorik tartışma veya başka bir geniş sentez biçimi gerektirdiğinde daha uygundur.
Bu esneklik, araştırma görevi tek bir etkiyi tahmin etmekten çok kavramlar, bakış açıları veya gelişmeler arasındaki ilişkileri anlamaya dayandığında faydalıdır.
Anlatı derlemesi uygunluğu, geniş bir kavramsal amacın heterojen literatürün bütünleştirilmesini ve farklı bakış açıları veya kanıt bütünleri arasında yorumlayıcı karşılaştırmayı gerektirdiğinde artar.
Journal of Graduate Medical Education dergisinde yazan Javeed Sukhera, anlatı derlemelerini birden çok bakış açısı arasında sentez, tanımlama ve yorumlama gerektiren karmaşık veya geniş konular için faydalı olarak tanımlamaktadır.
Bu durumlarda, yazar muhakemesi metodolojik açıklamanın bir parçası haline gelir: kaynak seçimi, sentez tercihleri ve yorumlayıcı sınırlılıklar, okuyucuların derlemenin sonuçlarına nasıl ulaştığını anlayabilmesi için yeterli şeffaflıkla raporlanmalıdır.
Bir kapsam derlemesi, kanıt alanı geniş, yeni ortaya çıkan, heterojen ya da yeterince haritalanmamış olduğunda ve amaç dar biçimde sınırlandırılmış bir soruyu yanıtlamaktan çok kanıt ortamını karakterize etmek olduğunda daha uygundur.
Uygunluğu, kavramları ve kanıt kategorilerini düzenleme; kanıtın yoğunlaştığı, sınırlı kaldığı veya bulunmadığı alanları haritalama ihtiyacından kaynaklanır.
Geniş bir soru veya yeni ortaya çıkan bir alan için, bir kapsam derlemesi kavram açıklamasını destekleyebilir, mevcut kanıt türlerini belirleyebilir, kanıtın popülasyonlar veya bağlamlar arasında nasıl dağıldığını karakterize edebilir ve araştırma boşluklarını haritalayabilir.
Örneğin, araştırmacıların bir alanda hangi çalışma tasarımlarının, popülasyonların veya kavramsal tanımların bulunduğunu ilk olarak belirlemesi gerektiğinde, bu özellikleri haritalamak, tek bir sınırlandırılmış etkinin tahminini gerektirmeden hangi kanıtın mevcut olduğunu ve nasıl dağıldığını gösterebilir.
İş yükü ve eleştirel değerlendirme uygulamaları derlemenin kapsamına ve hedefine bağlıyken, çıkarımı kanıt ortamının haritalanarak gösterilebileceği şeyle sınırlı kalır.
